نسبت قیمت به سود گذشتهنگر (Trailing P/E) (P/E (ttm)) - دستهبندی: ارزشگذاری
نشان میدهد برای خرید هر ۱ تومان از سود ۱۲ ماه گذشته شرکت، حاضرید چند تومان قیمت بپردازید. این معیار مثل دوره بازگشت اصل سرمایه بر حسب سال است.
قاعده طلایی سرانگشتی: در بورس تهران میانگین P/E بازار معمولاً حدود ۶ تا ۷ واحد است. نسبتهای زیر ۵ واحد معمولاً نشاندهنده ارزندگی و تخفیف قیمتی هستند.
فرمول: آخرین قیمت هر سهم تقسیم بر سود خالص هر سهم (EPS) ۱۲ ماهه گذشته
مثال: اگر قیمت نوری ۲۲,۸۵۰ تومان و سودش ۵,۰۰۰ تومان باشد، P/E برابر با ۴.۵۷ است؛ یعنی با فرض ثبات سود، در ۴.۵ سال اصل پول از محل سود برمیگردد.
نسبت قیمت به سود تحلیلی / پیشبینی آینده (Forward P/E) (P/E Forward) - دستهبندی: ارزشگذاری
نسبت قیمت به سود تخمینی ۱۲ ماه آینده شرکت است که بر اساس برآورد تحلیلگر از نرخ دلار، قیمتهای جهانی و تولید سال آتی محاسبه می‌شود.
قاعده طلایی سرانگشتی: اگر P/E فوروارد کمتر از P/E گذشتهنگر باشد، یعنی شرکت در سال آینده با جهش سودآوری همراه است و ارزنده محسوب می‌شود.
فرمول: قیمت روز سهم تقسیم بر سود برآوردی آینده (EPS Forward)
مثال: برای یک شرکت دلاری، با رشد نرخ تسعیر ارز، سود آینده رشد کرده و P/E فوروارد آن از ۷ به ۴ کاهش مییابد.
بازده حقوق صاحبان سهام (Return on Equity) (ROE) - دستهبندی: سودآوری
میزان سودی که مدیران شرکت توانستهاند با هر ۱۰۰ تومان از سرمایه واقعی سهامداران خلق کنند.
قاعده طلایی سرانگشتی: در محیط تورمی ایران، ROE بالای ۳۰٪ عالی و ممتاز است. اگر ROE شرکتی از سود بانکی (۲۵-۳۰٪) کمتر باشد، کارایی مدیریت سرمایه ضعیف است.
فرمول: سود خالص دوره تقسیم بر حقوق صاحبان سهام (سرمایه + اندوختهها + سود انباشته) × ۱۰۰
مثال: شرکت پتروشیمی با سرمایه ۱۰۰ همت، ۳۸ همت سود خالص میسازد، پس ROE آن ۳۸٪ است.
بازده داراییها (Return on Assets) (ROA) - دستهبندی: سودآوری
سودآوری شرکت به ازای کل داراییهایی که در اختیار دارد (چه از محل سرمایه سهامداران و چه بدهی و وام بانکی).
قاعده طلایی سرانگشتی: ROA بالای ۱۵٪ در صنایع تولیدی نشانه بهرهوری بالای کارخانجات و داراییهاست.
فرمول: سود خالص تقسیم بر کل داراییهای ترازنامه × ۱۰۰
بازده نقدی سود تقسیمی مجمع (D/P (Dividend Yield)) - دستهبندی: ارزشگذاری
درصد سود نقدی ریالی (DPS) که در مجمع سالیانه به جیب سهامدار میرود نسبت به پولی که برای خرید سهم داده است.
قاعده طلایی سرانگشتی: D/P بالای ۱۲ تا ۱۵٪ برای سرمایهگذاران سودمحور و استراتژی مجامع بسیار جذاب است و نقش ضربهگیر در ریزش بازار دارد.
فرمول: سود تقسیمی نقدی هر سهم (DPS) تقسیم بر قیمت روز سهم × ۱۰۰
مثال: سهمی با قیمت ۱,۰۰۰ تومان که ۱۵۰ تومان سود نقدی در مجمع میدهد، بازده نقدی ۱۵٪ دارد.
حاشیه سود خالص (Net Profit Margin) (Net Margin) - دستهبندی: سودآوری
از هر ۱۰۰ تومان فروشی که شرکت انجام میدهد، پس از کسر تمام هزینههای تولید، مالیات، بهره و حقوق، چند تومان سود خالص در جیبش میماند.
قاعده طلایی سرانگشتی: حاشیه سود بالای ۲۵٪ نشانه انحصار، فناوری بالا یا دسترسی به خوراک ارزان است. حاشیه سود زیر ۵٪ یعنی شرکت با کوچکترین گرانی مواد یا انرژی زیانده می‌شود.
فرمول: سود خالص تقسیم بر درآمد فروش عملیاتی × ۱۰۰
نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام (Debt to Equity) - دستهبندی: مدیریت ریسک
نشان میدهد شرکت چقدر بدهکار است. اگر عدد بالا باشد، یعنی با پول قرضی کار میکند و ریسک ورشکستگی یا هزینههای بهره وام بالاست.
قاعده طلایی سرانگشتی: عدد زیر ۰.۷ تا ۰.۸ مرتبه در ایران ایدهآل و کمریسک است. اعداد بالای ۱.۵ یا ۲ نیازمند احتیاط جدی در شرایط افزایش نرخ بهره هستند.
فرمول: مجموع بدهیهای جاری و بلندمدت تقسیم بر کل حقوق صاحبان سهام
خالص ارزش داراییها و نسبت قیمت به NAV (NAV & P/NAV) - دستهبندی: ارزشگذاری
مخصوص شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگها (مثل وغدیر، فارس، ومعادن). نشان میدهد ارزش روز سبد سهام بورسی و غیربورسی شرکت چقدر است.
قاعده طلایی سرانگشتی: هلدینگها در بورس تهران معمولاً با تخفیف معامله میشوند. خرید هلدینگ در P/NAV زیر ۶۵٪ یا ۷۰٪ یک فرصت طلایی با حاشیه امن بالاست.
فرمول: ارزش بازار روز پورتفوی بورسی + برآورد غیربورسی - بدهیها
سرانه خرید به فروش حقیقی (Smart Money Ratio) (قدرت خریدار به فروشنده) - دستهبندی: تابلوخوانی
نشان میدهد آیا پولهای درشت و سرمایهگذاران هوشمند در حال خرید سهم هستند یا کدهای خرد با مبالغ اندک.
قاعده طلایی سرانگشتی: اگر سرانه خرید حقیقی بالای ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان و نسبت قدرت خریدار به فروشنده بالای ۱.۵ برابر باشد، سیگنال ورود پول هوشمند تلقی می‌شود.
فرمول: میانگین ریالی خرید هر کد حقیقی تقسیم بر میانگین ریالی فروش هر کد حقیقی
نرخ تسعیر ارز صادراتی شرکتها (دلار نیما و سامانه توافقی) - دستهبندی: اقتصاد کلان
نرخی که شرکتهای صادراتی پتروشیمی، فلزی و معدنی ارز خود را در سامانه بانک مرکزی به ریال تبدیل میکنند.
قاعده طلایی سرانگشتی: هر چقدر فاصله دلار نیما/توافقی با دلار بازار آزاد کمتر شود، حاشیه سود و درآمد ریالی شرکتهای صادراتی جهش مییابد.
درصد رقابت خریداران در تالار فیزیکی (رقابت در بورس کالا (IME)) - دستهبندی: تابلوخوانی
میزان تقاضای مازاد خریداران برای محصولات شرکت (مانند شمش فولاد، مس، کاتد، ورق یا محصولات شیمیایی) نسبت به قیمت پایه عرضه.
قاعده طلایی سرانگشتی: رقابتهای بالای ۱۰ تا ۲۰٪ به معنی فروش محصولات با نرخهای بسیار بالاتر از پیشبینی بودجه و رشد چشمگیر درآمد ماهانه در کدال است.
Value at Risk (۹۵٪ اطمینان) (VaR 95% (ارزش در معرض ریسک)) - دستهبندی: مدیریت ریسک
حداکثر زیانی که پورتفوی شما ممکن است در ۹۵٪ روزهای عادی بازار تجربه کند. ۵٪ باقیمانده شرایط بحران و شوکهای غیرمنتظره است.
قاعده طلایی سرانگشتی: برای یک سبد متوازن بورسی، VaR روزانه ۹۵٪ باید زیر ۲.۵ تا ۳.۵ درصد نگه داشته شود.
بازدهی به ازای هر واحد ریسک (نسبت شارپ (Sharpe Ratio)) - دستهبندی: مدیریت ریسک
آیا بازدهی که به دست آوردهاید ارزش ریسکی که تحمل کردهاید را داشته است یا خیر؟
قاعده طلایی سرانگشتی: نسبت شارپ بالای ۱.۰ خوب و بالای ۱.۵ عالی است؛ یعنی سرمایهگذار در ازای نوسان کمتر، بازدهی بیشتری از سود بانکی گرفته است.
فرمول: (بازده سبد - نرخ بدون ریسک اخزا) تقسیم بر انحراف معیار (نوسان سبد)
اسناد خزانه اسلامی و نرخ بازده بدون ریسک (Risk-Free Rate) (اخزا و نرخ بازده YTM) - دستهبندی: اقتصاد کلان
اوراق بدهی کوتاهمدت و میانمدت منتشره توسط دولت که بدون ریسک نکول بوده و در فرابورس معامله میشوند. نرخ بازده تا سررسید (YTM) آن نمایانگر کف بازدهی بدون ریسک اقتصاد ایران است.
قاعده طلایی سرانگشتی: این نرخ پایه محاسبه هزینه سرمایه (WACC) و نرخ تنزیل در مدلهای DCF است. افزایش نرخ اخزا به ضرر بازار سهام است و باعث افت نسبت P/E تعادلی بورس می‌شود.
فرمول: YTM = [(قیمت اسمی / قیمت خرید روز) ^ (۳۶۵ / روزهای مانده تا سررسید)] - ۱
مثال: اگر اخزا با قیمت ۷۵,۰۰۰ تومان و سررسید یکساله خریداری شود و در سررسید ۱۰۰,۰۰۰ تومان نقد شود، بازده موثر سالانه آن ۳۳.۳٪ است.
نسبت قیمت به درآمد کلان بازار بورس (Market Average P/E) (P/E میانگین بازار) - دستهبندی: ارزشگذاری
میانگین نسبت قیمت به سود ۱۲ ماهه شرکتهای سودده و فعال بورس تهران که ارزندگی یا حباب کلیت بازار را نشان میدهد.
قاعده طلایی سرانگشتی: در کفهای رکودی تاریخی، P/E بازار به محدوده ۵ تا ۶ واحد میرسد (محدوده ارزندگی عمیق) و در قلههای رونق تورمی به بالای ۱۰ یا ۱۲ واحد صعود میکند.
فرمول: مجموع ارزش بازار شرکتهای سودده تقسیم بر مجموع سود خالص ۱۲ ماهه آنها
مثال: اگر سهمی با سود پایدار P/E برابر با ۴ داشته باشد و میانگین بازار ۶.۵ باشد، سهم با تخفیف ۳۸ درصدی نسبت به بازار معامله می‌شود.
شاخص هموزن بورس تهران (Equal-Weighted Index) (شاخص کل هموزن) - دستهبندی: اقتصاد کلان
برخلاف شاخص کل که به شرکتهای غولپیکر وزن بسیار بیشتری میدهد، در شاخص هموزن اثر ریالی تمام شرکتهای کوچک، متوسط و بزرگ کاملاً برابر است.
قاعده طلایی سرانگشتی: اگر شاخص کل مثبت باشد اما شاخص هموزن منفی باشد، نشان میدهد که اکثر نمادهای بازار منفی هستند و رشد شاخص کل ناشی از معاملات چند غول شاخصساز است.
فرمول: میانگین حسابی درصد تغییر قیمت روزانه تمامی نمادهای فعال بازار