درس 7 از ۱۳ - سطح ۱: الفبای بازار
نسبت قیمت به سود (P/E) گذشتهنگر و فوروارد
چند ریال میپردازید تا شرکت ۱ ریال سود بسازد؟
آشنایی با نسبت P/E گذشتهنگر (ttm) و فوروارد، نحوه تفسیر ارزندگی، و پرهیز از تله مرگبار شرکتهای زیانده.
۱. مفهوم و تعریف به زبان ساده
نسبت P/E (Price to Earnings) از تقسیم قیمت روز هر سهم بر سود خالص سالانه هر سهم (EPS) به دست میآید. این نسبت به زبان خودمانی یعنی: اگر سود شرکت ثابت بماند، سرمایه شما ظرف چند سال از محل سود خالص بازمیگردد؟ نسبت P/E گذشتهنگر (ttm) بر مبنای ۴ فصل گذشته حساب می‌شود و P/E فوروارد بر مبنای پیشبینی سود ۱۲ ماه آینده است.
۲. چرا این موضوع در سرمایهگذاری اهمیت دارد؟
این نسبت سریعترین قطبنمای سنجش گران یا ارزان بودن قیمت سهم در بازار سرمایه است. سهمی با P/E برابر با ۵ معمولاً از سهمی با P/E برابر با ۴۰ حاشیه امنیت سرمایهگذاری بالاتری دارد؛ مشروط بر اینکه کیفیت سود پایدار باشد.
فرمول و قاعده تابلویی
P/E = قیمت روز سهم ÷ سود خالص هر سهم (EPS)
۳. مثال عملی و واقعی از تابلوی بورس ایران
اگر سهمی مثل «فولاد» در قیمت ۵,۰۰۰ ریال معامله شود و سود هر سهم آن ۱,۰۰۰ ریال باشد، نسبت P/E آن ۵ است. یعنی با ۵ سال سودآوری، کل بهای خرید سهم مستهلک می‌شود. در مقابل اگر سهمی سود هر سهم منفی ۲۰۰ ریال داشته باشد، نسبت P/E آن منفی (زیانده) است و نباید به اشتباه عدد کوچک و ارزان تلقی شود.
تلههای رایج بازار
- تله P/E منفی: هرگز P/E منفی را نشانه ارزان بودن ندانید؛ P/E منفی یعنی شرکت در حال سوزاندن سرمایه و زیاندهی است.
- تله سود غیرتکرارپذیر: گاهی P/E یک شرکت ناگهان ۲ می‌شود چون یک قطعه زمین یا کارخانه فروخته است! این سود عملیاتی نیست و سال بعد تکرار نخواهد شد.
- مقایسه نابجا بین دو صنعت متفاوت: مقایسه P/E یک بانک با یک پتروشیمی یا یک شرکت نرمافزاری اشتباه است. همیشه P/E سهم را با میانگین صنعت خودش بسنجید.
قوانین طلایی برای سرمایهگذار
- P/E زیر ۶ در شرکتهای باکیفیت صادراتی یا تولیدی حاشیه امنیت مطلوبی دارد.
- همیشه P/E تاریخی خود سهم را بررسی کنید؛ آیا سهم در کف کانال تاریخی خود است یا سقف؟