اگر در ماه‌های اخیر صورت‌های مالی شرکتهای سرمایهگذاری و چندرشته‌ای بورس تهران (مانند ومهان، تاصیکو، شستا و وغدیر) را در سامانه کدال بررسی کرده باشید، احتمالاً با ثبت سودهای خیره‌کننده چند ده همتی و سقوط نسبت P/E به زیر عدد ۱ یا ۲ مواجه شده‌اید!
بسیاری از سهامداران تازه‌کار با مشاهده این اعداد به این باور می‌رسند که سهم به شدت ارزان شده و در مجمع پیش‌رو سود نقدی سنگینی دریافت خواهند کرد. اما واقعیت حسابداری پشت این اعداد چیست و چرا تحلیل‌گران نهادی با عینک دیگری به این گزارش‌ها نگاه می‌کنند؟ در این مقاله از پلتفرم تحلیل بنیادی بورسیک، به تشریح جامع اصلاحیه استاندارد ۱۵ و نحوه استفاده از ماشین‌حساب آربیتراژ NAV می‌پردازیم.
طبق ویرایش گذشته استاندارد حسابداری شماره ۱۵ («حسابداری سرمایه‌گذاری‌ها»)، شرکتهای سرمایهگذاری داراییهای خود را به بهای تمام‌شده تاریخی در ترازنامه نگهداری می‌کردند و تا زمانی که سهمی را در بازار نمی‌فروختند، هیچ سودی در صورت سود و زیان آنها شناسایی نمی‌شد.
اما در اصلاحیه جدید این استاندارد، شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگها موظف شدند سبد سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و سریع‌المعامله خود را بر مبنای ارزش منصفانه (Fair Value یا قیمت روز تابلوی بورس) تجدید ارزیابی کنند. مابه‌التفاوت ارزش روز با بهای تمام‌شده، مستقیماً وارد صورت سود و زیان دوره شده و به عنوان سود خالص ثبت می‌گردد.
نماد «ومهان» (گروه توسعه مالی مهرآیندگان) به عنوان بارزترین نمونه اجرای این قانون، در گزارش ۹ ماهه خود سود خالصی بالغ بر ۵۶.۷ همت شناسایی کرد که موجب شد نسبت P/E گذشته‌نگر آن روی تابلو به زیر ۰.۵ واحد برسد! اما آیا این سود واقعاً به حساب شرکت واریز شده است؟ پاسخ قاطع: خیر!
یکی از پایه‌ای‌ترین اصول تحلیلگری، تفکیک سود نقدی از سود تعهدی/دفتری است:
استفاده از فرمول کلاسیک $P/E$ برای کارخانجات تولیدی (مانند فولاد، پتروشیمی یا داروسازی) که خط تولید و فروش مستمر ماهانه دارند منطقی است؛ اما تحمیل آن بر هلدینگها دو خطای بزرگ پدید می‌آورد:
تنها ملاک علمی و مستقل برای سنجش ارزندگی یک هلدینگ، خالص ارزش داراییها (Net Asset Value - NAV) است. در بازار سرمایه ایران، به دلیل هزینه‌های اداری-عمومی هلدینگها و عدم نقدشوندگی آنی کل سبد، هلدینگها به طور تاریخی با تخفیف ۲۵ الی ۳۵ درصدی معامله میشوند (یعنی نسبت P/NAV در محدوده ۶۵٪ تا ۷۵٪ ارزش ذاتی است).
تصور کنید شما می‌خواهید سبدی از سهام پالایشی، پتروشیمی، فلزی و بانکی تشکیل دهید. اگر بخواهید این سهام را تک‌تک از تابلوی معاملات بخرید، باید ۱۰۰٪ قیمت تابلو و کارمزدهای مجزا را پرداخت کنید.
اما اگر یک هلدینگ معتبر را با نسبت P/NAV معادل ۶۸٪ بخرید، در حقیقت به ازای هر ۱۰۰ میلیون تومان سرمایهگذاری، مالکیت معادل ۱۴۷ میلیون تومان سهام روز را در اختیار گرفته‌اید! این اختلاف ۴۷ میلیون تومانی، همان سود آربیتراژ و حاشیه امنیت سرمایهگذاری در هلدینگ‌هاست.
تیم مهندسی داده بورسیک برای اولین بار در کشور، ابزارهای تخصصی هلدینگها را بدون نیاز به فرمول‌های پیچیده اکسل در اختیار سهامداران قرار داده است:
پلتفرم مستقل بورسیک، اطلاعات کامل و ارزشگذاری روزآمد بیش از ۱۰۷۸ نماد بازار بورس، فرابورس و صندوق‌های سرمایهگذاری را بدون سوگیری در اختیارتان می‌گذارد.
ورود به رادار هلدینگ‌های بورسیک